Publicatiedatum: 13-07-2009
Voldoende ventilatiecapaciteit en koeling zijn in de zomer noodzakelijk om gezond vleeskuikens te houden. Financieel is een investering in ventilatiecapaciteit en koeling zeer rendabel.
De maximale staltemperatuur voor optimale productie is 28 °C. Streef naar een staltemperatuur die zo lang mogelijk hieronder blijft. Bij temperaturen boven 28 °C groeien de kuikens minder en is de uitval hoger.
Zorg voor goede luchtstroming over de kuikens. Voldoende onderdruk is belangrijk. Luchtbeweging bij de kuikens voert de warme afgewerkte lucht af en verbreekt de ‘deken' over de kuikens. Voorkom dat de lucht met hoge snelheid binnenkomt en direct door de nokventilatoren weer naar buiten gaat. Stallen met een hoge inlaat en afzuiging in de nok lopen het risico dat de verse lucht direct weer afgevoerd wordt. Schakel de lengteventilatoren tijdig in. Bij warm weer kan dit al ruim voordat de nok op maximum draait. Let daarnaast op de stand van de ventielen of klep. Tegenwoordig zijn veel stallen uitgerust met 10 m3 ventilatiecapaciteit per kuiken. Om de lucht goed in het midden van de stal te krijgen moet de onderdruk circa 1 Pa per meter stalbreedte zijn. Als dit niveau niet bereikt kan worden, plaats dan extra lengte-ventilatoren in de gevel bij.
Koeling kan de staltemperatuur, afhankelijk van de capaciteit, 6 tot 8 graden verlagen. De capaciteit is de hoeveelheid water die per m3 verdampt kan worden. Let op het niveau van de maximumventilatie bij koeling. Vaak is het koelende effect groter bij minder ventilatie. Als gekoelde lucht te snel wordt afgevoerd is er onvoldoende effect.
In stallen met ruime ventilatiecapaciteit en krappe koelcapaciteit kan bij 50% ventilatie de koeling wel 2˚C meer zijn dan bij 100 %. Als er op dat moment nog steeds 5m3 per kuiken wordt geventileerd met voldoende onderdruk is dat geen probleem.
Bepaal het maximale koelende effect van uw systeem. Als de kuikens vier weken of ouder zijn en de buitentemperatuur ligt rond 28°C kunt u uw systeem goed testen. Kijk hoeveel u de staltemperatuur onder de buitentemperatuur kunt krijgen bij 50%, 75% en 100% ventilatie en bepaal bij welke ventilatiestand de maximale koeling wordt bereikt. Deze ventilatiestand houdt u aan in een hitteperiode. Het is beter om 5m3 per kuiken bij de kuikens te krijgen bij een staltemperatuur van 27°C dan 7m3 per kuiken bij een temperatuur van 29°C.
Probeer ook uit bij welke klepstand de luchtverdeling en onderdruk voldoende zijn. Meer verversing leidt namelijk tot een hogere temperatuur door minder benutting van de koelcapaciteit. Per kuiken is 5m3 ruim voldoende voor zuurstofverversing. Al wat boven het minimum geventileerd wordt (circa 2m3/dier), is voor staltemperatuurverlaging, vochtafvoer of verversing van andere schadelijke stoffen.
Als meer ventileren een hogere temperatuur geeft en de vochtigheid onder de 75 tot 80% blijft is er geen noodzaak om meer te ventileren.
Schat van te voren in wat de komende dagen de maximale buitentemperatuur wordt. Stel de maximale buitentemperatuur wordt de komende dagen 34°C en de koelcapaciteit van uw systeem is 5°C ten opzichte van de buitentemperatuur. De hoogste staltemperatuur is dan de komende hitteperiode 29°C. Deze temperatuur is de grenswaarde. Wacht niet met koelen totdat de temperatuur de grenswaarde bereikt. Indien de temperatuur 2 à 3°C onder de grenswaarde is, kun je al beginnen. Het duurt zo langer voordat de grenswaarde wordt bereikt en de stressperiode is daardoor korter. Blijf koelen tot de temperatuur weer onder de 28°C is gedaald. Zorg dat bij afnemende temperaturen de staltemperatuur niet te geforceerd terugdaalt en laat de minimumtemperatuur niet meer dan 6°C onder de grenswaarde komen. In het voorbeeld 23°C .
Bij hoge vochtigheid heeft koeling minder effect en zal de grenswaarde hoger liggen. Bij plotselinge verhoging van de vochtigheid, bijvoorbeeld bij naderend onweer, is het advies te blijven koelen. Stoppen met koelen geeft temperatuurverhoging. Vocht in de lucht koelt via verdamping en contactkoeling. Bij hogere vochtigheid vermindert de verdamping, maar de contactkoeling blijft. Daarnaast heeft stoppen met koelen geen effect meer op de vochtigheid. Bij onweer wordt de luchtvochtigheid altijd hoger. Onze ervaring is dat stoppen met koelen leidt tot uitval.
Als de grenswaarde boven 28°C komt moet u ook andere maatregelen treffen om groeiverlies en uitval te voorkomen. Dit zijn zaken die bij bedrijven zonder aan te houden die rekening houdt met het laadgewicht van de dieren. Hoe zwaarder de dieren met (uit)laden, des te hoger mag de kilobezetting (dus wel minder stuks!) per m2 zijn. Uiteraard is dit ook afhankelijk van de overige mogelijkheden om hittestress te beperken. Grofweg kunt u uitgaan van 38 kilo/m2 bij 1600 gram tot 42 kilo bij 2400 gram of zwaarder, bij staltemperaturen tot maximaal 30°C. Bij bedrijven zonder koeling dus aanzienlijk sneller aan de orde komen:
- vitamine C en stressmix verstrekken:
06.00 -14.00 uur 1,5 kg stressmix + 300 gram vit C per 100 liter water
14.00 - 00.00 uur 300 gram vit C per 100 liter water
- voerrantsoenering: stel bij staltemperaturen boven 30°C de voergift uit. Voer pas als de staltemperatuur onder 28°C is gedaald. Voerverstrekken leidt tot verhoging van de staltemperatuur met circa 2°C als gevolg van activiteit. De belasting van het kuiken neemt dan sterk toe door de verbranding van voer. Het kuiken moet de warmte goed kwijt kunnen. Voorkom om dezelfde reden ook tussen 28 en 30°C opnamepieken en probeer de voergift over de hele dag te verdelen. Als de voeropname ruim voldoende is kunt u voer van andere, fijnere structuur en/of samenstelling proberen waardoor de voergift over de dag wordt verdeeld. Is de voeropname te laag kies dan voor een grove korrel zodat de opnamecapaciteit hoger is.
- in de zomer dient men een bezetting aan te houden die rekening houdt met het laadgewicht van de dieren. Hoe zwaarder de dieren met (uit)laden, des te hoger mag de kilobezetting (dus wel minder stuks!) per m2 zijn. Uiteraard is dit ook afhankelijk van de overige mogelijkheden om hittestress te beperken. Grofweg kunt u uitgaan van 38 kilo/m2 bij 1600 gram tot 42 kilo bij 2400 gram of zwaarder, bij staltemperaturen tot maximaal 30°C. Bij bedrijven zonder koeling is het verstandig om niet boven 36 kilo/m2 te komen. Daarom is de installatie van een goed koelsysteem een aanrader.
Geen enkele werkwijze geeft garanties en voor elk kuiken is er een grens. Een kuiken dat bij 40°C buiten in de schaduw zonder voer zit zal het ook niet overleven. Hittestress voorkomen begint bij de juiste investering. Daarnaast moet u er goed mee omgaan en de situatie vooraf goed inschatten. Wees alert!
Elk bedrijf vraagt specifieke aanpassingen en meten is weten. Overleg met uw bedrijfsadviseur!